Wat zijn de certificeringseisen voor laswerk aan stempelconstructies?

Voor laswerk aan stalen stempelconstructies in de civiele techniek gelden strikte kwaliteitseisen. Lassers moeten aantoonbaar bekwaam zijn voor de toe te passen lastechniek en het te lassen materiaal, en de uitvoerende organisatie draagt verantwoordelijkheid voor het borgen van die bekwaamheid op de bouwplaats. De vragen hieronder werken de belangrijkste normen, verantwoordelijkheden en gevolgen van niet-naleving verder uit.

Welke normen en keuringsregels gelden voor lassers aan stempelconstructies?

Laswerk aan stalen stempelconstructies valt in Nederland onder de Europese norm NEN-EN 1090, die eisen stelt aan de uitvoering van staalconstructies, en onder NEN-EN ISO 9606-1, de norm voor de beoordeling van lassers voor het lassen van staal. Samen bepalen deze normen welke proeven een lasser moet hebben afgelegd en welke kwaliteitsborgingseisen de uitvoerende organisatie moet naleven voordat er een las in een dragende constructie mag worden gezet.

NEN-EN 1090 onderscheidt uitvoeringsklassen, aangeduid als EXC1 tot en met EXC4. Hoe hoger de klasse, hoe zwaarder de eisen aan ontwerp, materiaal en lasuitvoering. Voor tijdelijke stempelconstructies in bouwkuipen wordt de uitvoeringsklasse bepaald door de constructieve functie en het risico dat de constructie vertegenwoordigt. Tijdelijke constructies lijken minder zwaar belast, maar een bezwijkende stempel in een diepe ontgraving heeft directe gevolgen voor de veiligheid van mensen en omgeving, wat de keuze van de uitvoeringsklasse relevant maakt.

Naast de lassenorm spelen ook de arbowetgeving en projectspecifieke veiligheidseisen een rol. Opdrachtgevers en hoofdaannemers leggen in bestekken en contracten aanvullende eisen vast, die soms strenger zijn dan de minimale normvereisten. Het is daarom verstandig om bij elk project de van toepassing zijnde normen en contractuele eisen te verifiëren.

Wat is het verschil tussen de bekwaamheid van een lasser en de kwaliteitsborging van een bedrijf?

De bekwaamheid van een lasser is een persoonlijk gegeven: een individuele lasser heeft een praktijkproef afgelegd en aangetoond bekwaam te zijn voor een specifieke lastechniek, materiaalgroep en naaddimensie. Kwaliteitsborging op bedrijfsniveau, op basis van NEN-EN 1090, betekent dat het bedrijf als geheel beschikt over een werkend kwaliteitsmanagementsysteem voor de productie van staalconstructies.

Beide zijn noodzakelijk en vullen elkaar aan. Een bedrijf met een goed kwaliteitssysteem maar zonder bekwame lassers kan de beloofde kwaliteit niet waarmaken. Omgekeerd biedt een bekwame lasser die werkt voor een organisatie zonder kwaliteitssysteem onvoldoende garantie, omdat het systeem van materiaalbeheersing, procescontrole en documentatie dan ontbreekt.

Voor stempelconstructies in de civiele techniek betekent dit in de praktijk dat de uitvoerende partij zowel op bedrijfsniveau als op het niveau van de individuele lassers aantoonbaar moet voldoen aan de gestelde eisen. Busker werkt bij het monteren van tijdelijke stempelconstructies met bekwame lassers, waarbij de combinatie van vakbekwaamheid en procesborging centraal staat.

Benieuwd wat Busker voor je kan betekenen?

We horen graag meer over je project.

Welke lasbekwaamheid is vereist voor tijdelijke stempelconstructies?

Voor laswerk aan tijdelijke stalen stempelconstructies is minimaal een geldige lasbeoordeling conform NEN-EN ISO 9606-1 vereist, afgestemd op het toegepaste lasproces, de materiaalgroep van het te lassen staal en de relevante naadgeometrie. De beoordeling moet de specifieke lastechniek dekken die op de bouwplaats wordt gebruikt, zoals booglassen of MIG/MAG-lassen.

Concreet betekent dit dat een lasser bekwaam is bevonden voor het juiste procestype, de juiste materiaalgroep en de relevante naadpositie. Een beoordeling voor een vlakke naad in een werkplaatsomgeving dekt niet automatisch een moeilijk bereikbare positie in een gestempelde bouwkuip. De omstandigheden op de bouwplaats, zoals beperkte toegang, weersomstandigheden en de positie van de stempel, zijn daarmee mede bepalend voor welke reikwijdte nodig is.

Wanneer stempelconstructies worden ontworpen en uitgevoerd als onderdeel van een staalconstructie die onder NEN-EN 1090 valt, gelden bovendien de lasseisen die bij de vastgestelde uitvoeringsklasse horen. Dit kan aanvullende eisen stellen aan het lasproceduredocument en de bekwaamheid van de lassers die de constructie uitvoeren.

Hoe vaak moet de bekwaamheid van lassers worden verlengd of herbeoordeeld?

Onder NEN-EN ISO 9606-1 heeft de beoordeling van een lasser een geldigheidsduur van drie jaar, mits de lasser aantoonbaar actief blijft in het betreffende lasproces. Na zes maanden zonder uitvoering van de relevante lastechniek vervalt de geldigheid. Verlenging vereist een bevestiging door de werkgever of een herkeuring, afhankelijk van de omstandigheden en de gestelde projecteisen.

In de praktijk is het de verantwoordelijkheid van de uitvoerende organisatie om bij te houden wanneer beoordelingen verlopen en tijdig te zorgen voor herkeuring of verlenging. Op een bouwplaats kan een opdrachtgever of toezichthouder op elk moment vragen om inzage in de geldige documenten van de betrokken lassers. Ontbreekt een geldig document, dan mag de lasser in principe niet aan de constructie werken.

Voor bedrijven die regelmatig stempelconstructies monteren is een gestructureerd register van lasbeoordelingen daarom geen overbodige luxe, maar een praktische noodzaak om vertragingen op de bouwplaats te voorkomen.

Wie is verantwoordelijk voor de lascontrole op een bouwplaats?

De primaire verantwoordelijkheid voor lascontrole op een bouwplaats ligt bij de uitvoerende organisatie. Zij is verplicht een bekwame lascoördinator aan te stellen die toezicht houdt op de naleving van de lasprocedures, de bekwaamheid van de lassers bewaakt en de lasuitvoering documenteert. Bij hogere uitvoeringsklassen onder NEN-EN 1090 worden zwaardere eisen gesteld aan de opleiding en ervaring van deze lascoördinator.

Naast de interne lascoördinator kan de opdrachtgever of een onafhankelijke inspectie-instelling worden ingeschakeld voor externe lascontrole. Bij kritische constructies of bij twijfel over de kwaliteit van een las kunnen niet-destructieve onderzoeksmethoden worden ingezet, zoals visuele inspectie, magnetisch poederonderzoek of ultrageluidonderzoek. Welke methode van toepassing is, hangt af van de uitvoeringsklasse en de projecteisen.

In de uitvoering van bouwkuipprojecten is de afstemming tussen lascoördinator, uitvoerder en opdrachtgever een praktisch onderdeel van de projectorganisatie. Heldere afspraken over wie welke controles uitvoert en hoe die worden gedocumenteerd, voorkomen discussies achteraf en borgen de constructieve veiligheid van de stempelconstructie.

Wat zijn de gevolgen van laswerk dat niet aan de eisen voldoet?

Laswerk aan stempelconstructies dat niet aan de eisen voldoet, brengt directe veiligheidsrisico’s met zich mee en heeft juridische en contractuele gevolgen. Een las die niet voldoet aan de geldende normen kan de constructieve integriteit van de stempel aantasten, met als uiterste gevolg het bezwijken van de bouwkuip. Daarnaast kan de uitvoerende partij aansprakelijk worden gesteld voor schade en is afkeuring of herstel van het laswerk op eigen kosten een realistisch risico.

Vanuit juridisch perspectief geldt dat het gebruik van onvoldoende bekwame lassers voor constructief laswerk in strijd is met de van toepassing zijnde normen en mogelijk met de contractuele verplichtingen jegens de opdrachtgever. Dit kan leiden tot het stilleggen van het werk door de toezichthouder of de opdrachtgever, tot aansprakelijkstelling bij schade, en tot reputatieschade voor de uitvoerende partij.

Voor zakelijke opdrachtgevers in de civiele techniek is de aantoonbare kwaliteitsborging van de uitvoerende partij dan ook een relevant selectiecriterium bij de aanbesteding van stempelwerk. Niet alleen vanwege de normatieve verplichting, maar ook omdat laswerk dat aan de normen voldoet de enige manier is om de constructieve betrouwbaarheid van een tijdelijke stempelconstructie aantoonbaar te borgen. Specifieke vragen over de toepassing van stempelconstructies op een concrete locatie zijn te bespreken via de contactpagina van Busker.

Gerelateerde artikelen